Lá lách mỗi ngày tái chế khoảng 2 triệu hồng cầu già

Lá lách là một cơ quan nhỏ nằm ở vùng bụng trên bên trái, nhưng lại đảm nhiệm một trong những nhiệm vụ âm thầm nhất của cơ thể: kiểm tra chất lượng hồng cầu. Mỗi ngày, hàng triệu hồng cầu già cỗi hoặc bị tổn thương bị loại bỏ khỏi vòng tuần hoàn và được tái chế. ^[1]

Lá lách lọc máu như thế nào?

Hồng cầu thường sống khoảng 120 ngày. Khi màng tế bào trở nên giòn và kém linh hoạt, chúng khó đi qua các mao mạch hẹp trong tủy đỏ của lá lách. Những tế bào này bị giữ lại và bị các đại thực bào ở đây "xử lý". ^[1][2]

Quá trình này không chỉ dọn rác. Hemoglobin được tách thành heme và globin; sắt từ heme được thu hồi và đưa trở lại tủy xương để tạo hồng cầu mới, còn phần còn lại được chuyển hóa thành bilirubin và thải qua gan, mật. ^[2][3]

Sắt không bị lãng phí

• Sắt là nguyên liệu quý để tạo hemoglobin mới, nên cơ thể tái sử dụng phần lớn sắt từ hồng cầu già. ^[2][3]
• Lá lách cũng là nơi dự trữ máu và sắt, sẵn sàng huy động khi cơ thể cần. ^[1][2]
• Nếu lá lách phải làm việc quá mức, ví dụ trong một số bệnh máu, nó có thể to ra và phá hủy hồng cầu nhanh hơn bình thường. ^[3][4]

Một nhà máy tái chế không ngừng nghỉ

Ước tính mỗi giây cơ thể sản xuất và loại bỏ khoảng 2–3 triệu hồng cầu để giữ số lượng ổn định. Nhờ lá lách và hệ đại thực bào, sắt và axit amin từ hồng cầu cũ được quay vòng thay vì mất đi. ^[1][3]

Cơ chế này giải thích vì sao con người có thể duy trì dòng hồng cầu khỏe mạnh suốt đời dù không nạp đủ sắt mỗi ngày. Nó cũng là lý do các bệnh lý về lá lách hoặc hồng cầu thường ảnh hưởng rộng đến toàn cơ thể. ^[2][4]