Tôm gõ mõ bắn ra tia nóng hơn bề mặt Mặt Trời 🌞

Tôm gõ mõ (còn gọi là tôm súng, tiếng Anh: pistol shrimp) sống trong các rạn san hô và nền đáy biển nhiệt đới. Chúng có một càng lớn bất đối xứng, hoạt động như một khẩu súng bắn áp suất thay vì bắn đạn. ^[1]

Cú búng càng diễn ra thế nào?

Khi tôm khép càng thật nhanh, một tia nước tốc độ cao phun ra, tạo ra bong bóng khí (cavitation bubble). Bong bóng này sụp đổ gần như tức thời, giải phóng năng lượng dưới dạng sóng xung kích, ánh sáng và nhiệt. ^[1][2]

Nhiệt độ cao chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian cực ngắn, cỡ phần triệu giây, nên không nung nóng cả đại dương. Hiện tượng này gọi là phát quang do bong bóng sụp đổ (sonoluminescence), lần đầu được ghi nhận ở tôm gõ mõ vào năm 2001. ^[2][3]

Vì sao tiếng động lại lớn đến vậy?

Sóng xung kích từ bong bóng sụp đổ tạo ra âm thanh lên tới khoảng 200 decibel, đủ để choáng váng hoặc làm tê liệt con mồi nhỏ và đối thủ. Đây là một trong những âm thanh sinh học lớn nhất đại dương. ^[1][3]

• Càng lớn có thể khép với tốc độ cực nhanh nhờ cơ và cấu trúc khớp đặc biệt. ^[1]
• Tia nước đạt vận tốc đủ lớn để hạ áp suất cục bộ và tạo bong bóng khí. ^[2]
• Bong bóng sụp đổ phát ra ánh sáng yếu và tiếng nổ lớn. ^[2][3]
• Tôm dùng vũ khí này để săn mồi và phòng vệ trong môi trường rạn san hô. ^[1]

Dòng thời gian khám phá

1. 2001

   Nhóm nghiên cứu công bố bằng chứng về phát quang do bong bóng sụp đổ ở tôm gõ mõ.

2. Những năm sau

   Các nghiên cứu tiếp tục đo tốc độ càng, áp suất và âm thanh phát ra.

Điều thú vị là cơ chế này không phải "nhiệt" theo nghĩa nung nóng liên tục, mà là năng lượng tập trung cực mạnh trong thời gian siêu ngắn. Vì vậy tôm gõ mõ vẫn sống bình thường ngay cạnh điểm phát nổ. ^[2][3]