Đào sâu · 3 phút đọc
Sao Kim quay ngược chiều, còn Mặt Trời mọc ở hướng tây trên hành tinh này
Hầu hết các hành tinh quay cùng chiều kim đồng hồ khi nhìn từ cực bắc, nhưng Sao Kim quay ngược lại, rất chậm. Vì thế trên Sao Kim, Mặt Trời mọc ở phía tây và lặn ở phía đông.
Trong hệ Mặt Trời, phần lớn các hành tinh quay quanh trục theo cùng một hướng — ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ trên cực bắc — và hầu hết cũng quay quanh Mặt Trời theo hướng đó. Sao Kim là ngoại lệ nổi bật: nó quay theo chiều ngược lại, hiện tượng được gọi là chuyển động nghịch hành (retrograde rotation). [1]
Vì sao Mặt Trời mọc ở hướng tây
Hướng mọc của Mặt Trời là hệ quả trực tiếp của chiều quay. Trên Trái Đất, hành tinh quay từ tây sang đông nên Mặt Trời mọc ở đông. Trên Sao Kim, bề mặt quay từ đông sang tây, nên Mặt Trời mọc ở phía tây và lặn ở phía đông. [1][2]
Sao Kim còn quay rất chậm: một vòng quay quanh trục mất khoảng 243 ngày Trái Đất, dài hơn cả một năm Sao Kim (khoảng 225 ngày Trái Đất). Vì vậy một ngày – đêm trên Sao Kim kéo dài hơn một năm của chính nó. [1][2]
Nguyên nhân vẫn còn tranh luận
Chưa có lời giải thích được xác nhận chắc chắn cho chiều quay bất thường này. Các giả thuyết phổ biến cho rằng thuở đầu Sao Kim quay cùng chiều với các hành tinh khác, rồi bị đảo chiều bởi một vụ va chạm lớn, hoặc bởi tương tác thủy triều kéo dài với Mặt Trời và bầu khí quyển dày đặc của nó. [1][2]
Sao Kim có bầu khí quyển cực kỳ dày với áp suất bề mặt lớn gấp khoảng 90 lần Trái Đất. Lực ma sát và mô-men xoắn do khí quyển tác động lên hành tinh được xem là một yếu tố có thể góp phần vào chuyển động quay chậm và nghịch hành. [1][3]
Quan sát và khám phá
- Thế kỷ 17
Galileo Galilei quan sát Sao Kim qua kính viễn vọng, ghi nhận các pha giống Mặt Trăng, góp phần củng cố mô hình nhật tâm.
- Thập niên 1960
Các tàu thăm dò đầu tiên của Liên Xô và Mỹ tiếp cận Sao Kim, đo đạc khí quyển và bề mặt.
- 1990–1994
Tàu Magellan của NASA lập bản đồ bề mặt Sao Kim bằng radar, xác nhận địa hình và chuyển động quay.
- Hiện nay
Các sứ mệnh mới như VERITAS, DAVINCI và EnVision được lên kế hoạch để nghiên cứu kỹ hơn khí quyển và lịch sử của Sao Kim.
Sự tương phản giữa Sao Kim và Trái Đất nhấn mạnh rằng chiều quay không phải là đặc điểm cố định của mọi hành tinh — nó là kết quả của lịch sử hình thành và các tương tác vật lý phức tạp. [1][2]
Nguồn
- Venus Fact Sheet NASA Goddard Space Flight Center
- Venus NASA Science
- Venus — Encyclopædia Britannica Encyclopædia Britannica
