factnest
Tiếng Việt
An astronaut in a white spacesuit works on a fixture while outside of the International Space Station. He holds a large white circular object in his left hand. Earth can be seen behind him: the planet's blue water and white clouds take up most of the background, but a sliver of black space can be seen at top right.Photo: NASA ↗

Đào sâu · 3 phút đọc

Phi hành gia ngủ đứng trong túi ngủ, không cần gối vì không có 'trên' hay 'dưới' 🚀

Ở môi trường vi trọng lực, cơ thể không bị ép xuống đâu cả, nên họ chỉ cần túi ngủ cố định để khỏi trôi đi trong lúc ngủ.

Đăng ngày FactNest · Khám phá từ cộng đồng

Trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), phi hành gia ngủ trong những túi ngủ được cố định vào tường hoặc trần khoang. Vì không có trọng lực kéo cơ thể về một phía, họ có thể ngủ ở bất kỳ tư thế nào — đứng, nằm hay lơ lửng — mà không cảm thấy khó chịu. [1][2]

Vì sao không cần gối và không có 'trên' hay 'dưới'?

Trong môi trường vi trọng lực, cơ thể không bị ép vào đệm hay bất kỳ bề mặt nào, nên áp lực lên cổ, vai và lưng gần như biến mất. Đó là lý do phi hành gia không cần gối: đầu không bị đè xuống, và tư thế ngủ không ảnh hưởng đến tuần hoàn hay hô hấp như trên Trái Đất. [1][3]

Cảm giác phương hướng cũng thay đổi. Không có 'trên' hay 'dưới' tuyệt đối, nên phi hành gia có thể ngủ song song với sàn, thẳng đứng với tường, hoặc bất kỳ hướng nào miễn là túi ngủ được giữ cố định để họ không trôi đi trong lúc ngủ. [2][3]

Một đêm ngủ trên quỹ đạo diễn ra thế nào?

  • Túi ngủ được gắn vào tường hoặc trần khoang bằng dây buộc, khóa hoặc móc để phi hành gia không trôi tự do. [1][2]
  • Phi hành gia thường ngủ trong khoang ngủ riêng hoặc trong túi ngủ treo ở module, tùy theo trạm và nhiệm vụ. [1][3]
  • Chu kỳ ngày đêm trên quỹ đạo diễn ra khoảng 90 phút một lần, nên họ dùng lịch sinh hoạt và ánh sáng nhân tạo để giữ nhịp ngủ. [2][3]
  • Nhiều phi hành gia ngủ khoảng 6–8 tiếng, nhưng giấc ngủ thường bị gián đoạn bởi tiếng ồn và cảm giác lơ lửng. [1][3]
~90 phút
Thời gian một vòng quỹ đạo của ISS, khiến 'ngày' và 'đêm' lặp lại nhanh hơn nhiều so với trên Trái Đất [2][3]

Từ thí nghiệm đến thói quen

  1. 1960s–1970s

    Các chương trình như Gemini và Skylab bắt đầu thử nghiệm ngủ trong túi ngủ cố định để phi hành gia không trôi trong khoang.

  2. 1998

    Module đầu tiên của ISS được phóng lên quỹ đạo, mở đường cho các khoang ngủ chuyên dụng.

  3. 2000

    Phi hành đoàn đầu tiên cư trú dài hạn trên ISS, thiết lập thói quen ngủ trong túi ngủ gắn cố định.

  4. Hiện nay

    Phi hành gia ngủ trong túi ngủ hoặc khoang ngủ riêng, với quy trình cố định để tránh trôi và bảo vệ an toàn.

Dù nghe có vẻ bất tiện, việc ngủ trong túi ngủ cố định lại là giải pháp đơn giản và hiệu quả cho môi trường vi trọng lực. Nó cho thấy cơ thể con người thích nghi với không gian theo cách ít ai ngờ: không cần gối, không cần 'đúng hướng', chỉ cần được giữ yên một chỗ. [1][2][3]

Nguồn

  1. Sleeping in Space NASA
  2. International Space Station: Living and Working in Space NASA
  3. Sleep in space European Space Agency

Vẫn còn tò mò?

  • Phi hành gia ngủ trong túi ngủ có bị trôi đi nếu không buộc không?
  • Trên ISS, phi hành gia ngủ bao nhiêu tiếng mỗi ngày và làm sao giữ nhịp sinh học?
  • Túi ngủ trên trạm vũ trụ khác gì so với túi ngủ thông thường trên Trái Đất?

Hỏi tiếp trong ứng dụng FactNest.

Tiếp tục khám phá