Đào sâu · 3 phút đọc
Ở trên quỹ đạo, nước mũi không chảy xuống mà trôi lơ lửng như đèn dung nham
Không có trọng lực kéo chất nhầy xuống, nên nó tụ lại thành bong bóng trong mũi — NASA gọi chúng là "Space Boogers" 🛰️
Trong môi trường vi trọng lực trên quỹ đạo, cơ thể con người không còn cảm nhận được trọng lực kéo mọi thứ xuống. Điều đó ảnh hưởng đến cả những thứ nhỏ nhất, kể cả chất nhầy trong mũi và xoang. [1]
Bình thường trên Trái Đất, trọng lực kết hợp với chuyển động của lông mao trong đường hô hấp giúp chất nhầy chảy ra ngoài hoặc xuống cổ họng. Khi trọng lực gần như biến mất, chất nhầy không có lực nào kéo nó đi theo một hướng cố định, nên nó tụ lại thành các bong bóng hoặc giọt lơ lửng trong xoang mũi. [1][2]
Vì sao chất nhầy lại tụ thành bong bóng?
Chất nhầy là một chất lỏng nhớt. Trong vi trọng lực, sức căng bề mặt trở thành lực chi phối mạnh hơn trọng lực, khiến chất lỏng co lại thành hình cầu hoặc bong bóng thay vì chảy thành dòng. Đây là lý do các phi hành gia đôi khi thấy chất nhầy mũi tạo thành những khối cầu nhỏ trong mũi. [2]
NASA từng dùng cách nói thân mật "Space Boogers" để mô tả hiện tượng này trong các tài liệu phổ biến kiến thức về sinh hoạt trên trạm vũ trụ. Các phi hành gia thường xử lý bằng cách xì mũi vào khăn giấy rồi gói lại cẩn thận, vì chất thải lỏng không thể thả trôi tự do trong khoang kín. [1]
Ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày
- Chất nhầy có thể tắc nghẽn xoang, gây cảm giác nghẹt mũi kéo dài hơn bình thường. [1]
- Phi hành gia phải xì mũi vào khăn giấy và bỏ vào túi rác kín, không được để chất lỏng bay tự do. [1]
- Hiện tượng tương tự cũng xảy ra với nước mắt và nước tiểu nếu không được kiểm soát. [2]
Vi trọng lực cũng làm thay đổi cách cơ thể phân bố dịch. Dịch từ chân dồn lên đầu, khiến mặt phi hành gia trông phù hơn và mũi có thể bị nghẹt do mạch máu giãn ra. Điều này góp phần làm chất nhầy mũi trở thành một vấn đề sinh hoạt đáng chú ý trên quỹ đạo. [2][3]
Không chỉ là chuyện nhỏ
Nghiên cứu về vi trọng lực cho thấy cơ thể con người thích nghi kém với môi trường không trọng lực ở nhiều hệ cơ quan, từ xương, cơ đến hệ miễn dịch và tuần hoàn. Hiện tượng chất nhầy mũi tụ thành bong bóng chỉ là một biểu hiện dễ thấy của sự thay đổi vật lý cơ bản đó. [2][3]
Hiểu rõ những thay đổi này giúp NASA và các cơ quan vũ trụ khác chuẩn bị tốt hơn cho các sứ mệnh dài ngày, bao gồm kế hoạch đưa con người trở lại Mặt Trăng và tiến tới Sao Hỏa. [3]
