Mực Humboldt đổi toàn bộ màu cơ thể trong vài phần nghìn giây

Mực Humboldt (Dosidicus gigas) là một trong những loài mực săn mồi hung hãn nhất ở vùng nước ngoài khơi Thái Bình Dương, và khả năng đổi màu gần như tức thời của nó là một phần lý do. Khác với nhiều loài động vật đổi màu chậm nhờ hormone, mực Humboldt điều khiển màu da bằng tín hiệu thần kinh trực tiếp, nên phản ứng diễn ra chỉ trong vài phần nghìn giây. ^[1][2]

Chromatophore hoạt động thế nào

Da mực chứa hàng triệu tế bào sắc tố gọi là chromatophore. Mỗi tế bào là một túi chứa hạt sắc tố, được bao quanh bởi các sợi cơ nhỏ do dây thần kinh điều khiển. Khi cơ co lại, túi sắc tố bị kéo căng ra thành một đĩa phẳng và rộng, khiến màu đó hiện rõ; khi cơ giãn ra, túi co về dạng hạt nhỏ và màu gần như biến mất. ^[1][2][3]

Vì sao phản ứng nhanh đến vậy

Vì mỗi chromatophore nhận tín hiệu từ hệ thần kinh chứ không chờ hormone lan trong máu, mực có thể tạo ra các mẫu màu thay đổi liên tục trên khắp cơ thể. Các lớp tế bào phản chiếu bên dưới như iridophore và leucophore còn bổ sung ánh bạc, xanh và các màu óng ánh, giúp tổng thể màu da linh hoạt hơn nữa. ^[2][3]

Đổi màu để làm gì

• Ngụy trang để hòa vào nước biển và tránh bị phát hiện khi săn mồi. ^[1][3]
• Giao tiếp và phát tín hiệu giữa các cá thể, ví dụ khi tranh giành con mồi. ^[3][4]
• Tạo màn hình nhấp nháy gây choáng cho con mồi hoặc kẻ săn mồi. ^[1][4]

Mặc dù gọi là “mực Humboldt”, loài này thực chất thuộc họ mực ống Ommastrephidae và sống chủ yếu ở vùng nước lạnh, giàu oxy ngoài khơi Peru, Chile và Mexico. Chúng có thể đạt chiều dài thân khoảng 1,5 mét và là loài mực lớn, săn mồi theo đàn. ^[1][4]

Một hệ thống phức tạp, không chỉ là “đổi màu”

Các nhà nghiên cứu coi da mực như một màn hình sinh học: hàng triệu điểm ảnh sắc tố có thể được bật tắt độc lập. Điều này cho phép mực tạo ra các dải, đốm và chuyển động màu phức tạp, đồng thời phối hợp với tư thế cơ thể để truyền tín hiệu. ^[2][3]

“Khả năng thay đổi màu sắc của mực là một trong những hệ thống ngụy trang và giao tiếp nhanh nhất trong giới động vật biển.”

— Tổng hợp từ các nghiên cứu về cephalopod