Không có bằng chứng khoa học cho thấy nhạc 432 Hz dễ chịu hơn 440 Hz

Trong nhiều thập kỷ, cao độ chuẩn quốc tế dùng để lên dây nhạc cụ là La4 = 440 Hz. Từ khoảng thập niên 2010, một phong trào nhỏ cho rằng hạ chuẩn xuống 432 Hz sẽ tạo ra âm thanh "tự nhiên" và dễ chịu hơn cho người nghe. Tuy nhiên, các thử nghiệm thính giác có kiểm soát cho đến nay không xác nhận điều đó. ^[1][2]

Chuyện gì xảy ra trong các thử nghiệm?

Khi người tham gia nghe cùng một bản nhạc được phát ở 432 Hz và 440 Hz mà không biết phiên bản nào là phiên bản nào, họ thường không phân biệt được một cách đáng tin cậy. Kể cả khi được hỏi thích bản nào hơn, kết quả thường ngang nhau hoặc thay đổi tùy từng người, chứ không nghiêng hẳn về 432 Hz. ^[1][2]

Điều này không có nghĩa tai người không nhạy với cao độ. Tai người phát hiện rất tốt sự lệch cao độ khi hai âm thanh được so sánh trực tiếp. Nhưng chênh lệch 432 so với 440 Hz chỉ khoảng 32 cent, tức chưa bằng một phần ba nửa cung, và khi nghe riêng lẻ hoặc cách nhau vài giây, nó khó tạo ra khác biệt cảm nhận rõ rệt. ^[3]

Vì sao niềm tin vẫn tồn tại?

• Con người có xu hướng tin rằng mình nghe thấy khác biệt khi đã biết trước phiên bản nào được cho là "tốt hơn". ^[4]
• Nhạc 432 Hz thường được gắn với các câu chuyện về "tần số vũ trụ" hay "sự hài hòa tự nhiên", tạo sức hút văn hóa hơn là thính giác. ^[4]
• Cảm nhận âm nhạc phụ thuộc mạnh vào kỳ vọng, bối cảnh và sở thích cá nhân, nên trải nghiệm thư giãn có thể đến từ chính bản nhạc chứ không phải cao độ. ^[2][4]

Vậy cao độ chuẩn có phải bất biến?

Không. Trước khi có chuẩn hóa quốc tế, các dàn nhạc châu Âu dùng nhiều mức La khác nhau, thường cao hơn 440 Hz ở một số nơi. Năm 1939, một hội nghị quốc tế đề xuất La4 = 440 Hz, và năm 1975 ISO chính thức hóa con số này trong tiêu chuẩn ISO 16. Việc chọn 440 Hz là một quy ước tiện lợi cho việc phối hợp nhạc cụ, không phải một khám phá sinh học. ^[5]

Điều đó cũng có nghĩa "tốt hơn" hay "xấu hơn" là câu hỏi về sở thích và thói quen, không phải về tính chất vật lý của con số. Người nghe hoàn toàn có thể thích âm thanh thấp hơn một chút, nhưng bằng chứng hiện có không cho thấy 432 Hz tạo ra lợi ích thính giác phổ quát. ^[1][2][4]