Dung nham trên sao Hỏa chảy xa hơn bất kỳ dòng dung nham nào trên Trái Đất

Trên sao Hỏa, dung nham có thể chảy xa hàng trăm, thậm chí hàng nghìn kilômét — điều gần như không thể xảy ra trên Trái Đất. Nguyên nhân chính nằm ở trọng lực: trọng trường sao Hỏa chỉ khoảng 38% so với Trái Đất. ^[1]

Trọng lực yếu khiến dung nham ít bị kéo xuống dốc mạnh, nên nó di chuyển chậm và nguội ít hơn trên đường đi. Kết quả là dòng chảy duy trì được độ lỏng lâu hơn, cho phép đạt tới khoảng cách rất xa trước khi đông đặc. ^[1][2]

Vì sao trọng lực yếu lại giúp dung nham đi xa?

• Lực hấp dẫn nhỏ làm giảm tốc độ chảy, nên dung nham mất nhiệt chậm hơn. ^[1]
• Ít bị nén ép và ít ma sát hơn so với dòng chảy cùng loại trên Trái Đất. ^[2]
• Bề mặt sao Hỏa cũng lạnh hơn, nhưng lớp vỏ cách nhiệt của dòng chảy vẫn giữ phần bên trong ở trạng thái lỏng. ^[3]

Bằng chứng trên sao Hỏa

Các dòng dung nham dài nhất trên sao Hỏa gắn với những núi lửa khổng lồ như Olympus Mons, ngọn núi lửa cao nhất trong Hệ Mặt Trời. Các sườn thoải của nó cho thấy dung nham đã chảy những quãng đường rất dài, điều khó tưởng tượng ở các núi lửa Trái Đất. ^[2][3]

1. 1970s

   Tàu Viking lập bản đồ các núi lửa lớn và những dòng dung nham dài trên sao Hỏa.

2. 2000s

   Các tàu quỹ đạo hiện đại chụp ảnh độ phân giải cao, xác nhận cấu trúc dòng chảy dài.

3. Gần đây

   Nghiên cứu so sánh dòng dung nham sao Hỏa với Trái Đất để hiểu vai trò của trọng lực và độ nhớt.

Khác gì so với Trái Đất?

Trên Trái Đất, trọng lực mạnh hơn kéo dung nham xuống nhanh, khiến nó nguội và đông cứng nhanh hơn. Ngoài ra, mảng kiến tạo và nước cũng ảnh hưởng lớn đến hoạt động núi lửa, nên các dòng chảy thường ngắn hơn nhiều so với trên sao Hỏa. ^[2][4]