Đào sâu · 3 phút đọc

Cá rồng đen dùng ánh sáng đỏ để săn mồi trong bóng tối đại dương

Hầu hết sinh vật biển sâu không thấy được ánh sáng đỏ, nên cá rồng đen phát quang đỏ như một tia hồng ngoại sống để rình mồi mà không bị phát hiện.

Đăng ngày 9 thg 10, 2026FactNest · Khám phá từ cộng đồng

Ở độ sâu hàng trăm đến hàng nghìn mét dưới mặt biển, ánh sáng Mặt Trời gần như biến mất hoàn toàn. Trong vùng tối đó, nhiều loài cá đã tiến hóa khả năng tự phát sáng, nhưng phần lớn chúng chỉ tạo ra ánh sáng xanh lam vì bước sóng xanh truyền xa nhất trong nước. Cá rồng đen (Malacosteus niger) là một ngoại lệ hiếm hoi: nó phát ra ánh sáng đỏ. ^[1][2]

Vì sao ánh sáng đỏ lại là lợi thế?

Nước biển hấp thụ ánh sáng đỏ rất nhanh, chỉ vài mét là bước sóng này đã yếu đi đáng kể. Điều đó khiến hầu hết động vật biển sâu mất khả năng nhìn thấy màu đỏ — mắt chúng chủ yếu nhạy với xanh lam và xanh lục. Vì vậy, ánh đỏ của cá rồng đen giống như một chiếc đèn pin hồng ngoại: kẻ săn mồi nhìn thấy con mồi, còn con mồi gần như không biết mình đang bị soi. ^[2][3]

Cơ chế phát sáng đặc biệt

Cá rồng đen có một cơ quan phát quang nằm ngay dưới mắt, thường được gọi là cơ quan dưới mắt (suborbital photophore). Ánh sáng đỏ được tạo ra nhờ sự kết hợp giữa luciferin và luciferase, nhưng loài này còn có một bước tiến hóa bổ sung: nó dùng dẫn xuất của chlorophyll từ thức ăn để chuyển đổi bước sóng ánh sáng phát ra thành đỏ. Đây là một trong những trường hợp hiếm hoi động vật dùng phân tử từ thực vật để điều chỉnh ánh sáng của chính mình. ^[1][4]

~620–700 nm

Bước sóng ánh sáng đỏ mà cá rồng đen phát ra, nằm ngoài vùng nhạy sáng của hầu hết sinh vật biển sâu ^[2]

Săn mồi trong im lặng

Với "đèn đỏ" riêng, cá rồng đen có thể rình và tấn công các loài giáp xác nhỏ như copepod và mysis mà không bị phát hiện. Hàm dưới của nó kéo dài, răng sắc nhọn, cho phép tóm gọn con mồi ở khoảng cách gần trong tích tắc. Đây là ví dụ điển hình cho việc tiến hóa đã tận dụng một khe hở sinh thái — vùng bước sóng mà các loài khác không nhìn thấy — để tạo lợi thế săn mồi. ^[3][4]

Điểm đáng chú ý

Hầu hết cá biển sâu chỉ phát sáng xanh lam, vì bước sóng xanh truyền xa nhất trong nước biển. ^[2]
Mắt cá rồng đen có khả năng nhìn thấy ánh đỏ do sắc tố thị giác đặc biệt nhạy với bước sóng dài. ^[1]
Cơ quan phát quang đỏ nằm dưới mắt, hướng về phía trước như một chùm đèn rọi. ^[4]
Chiến lược này giúp nó săn mồi hiệu quả trong khi giảm nguy cơ bị kẻ thù phát hiện. ^[3]

Cá rồng đen nhắc nhở chúng ta rằng đại dương sâu vẫn còn vô số bí ẩn về cách sinh vật thích nghi với bóng tối. Mỗi bước sóng ánh sáng tưởng như bất lợi lại có thể trở thành vũ khí riêng cho loài biết cách tận dụng nó. ^[2][3]