Đào sâu · 2 phút đọc
Vật nặng rơi nhanh hơn vật nhẹ: sai bét, nhưng tốn gần 2.000 năm để cãi lại Aristotle
Không ai buồn kiểm tra bằng một cú thả tay, vì sách của Aristotle được xem là chân lý đủ rồi. Galileo mới là người chịu khó ném thử. 🪨
Trong gần hai thiên niên kỷ, ý tưởng cho rằng vật nặng rơi nhanh hơn vật nhẹ gần như không bị ai chất vấn. Lý do không nằm ở thí nghiệm, mà ở uy quyền: Aristotle đã viết như vậy, và tác phẩm của ông được xem là chuẩn mực đủ để khỏi phải kiểm tra lại. [1][2]
Aristotle đã lập luận thế nào?
Aristotle cho rằng tốc độ rơi tỉ lệ với trọng lượng của vật và tỉ lệ nghịch với độ đặc của môi trường. Ông cũng gắn chuyển động tự nhiên với bản chất của vật thể: đất và nước hướng xuống, lửa và khí hướng lên. Cách giải thích này mang tính triết học tự nhiên hơn là cơ học đo lường. [1][2]
Một lập luận nổi tiếng thường được gán cho Aristotle: nếu vật nặng rơi nhanh hơn vật nhẹ, thì một vật nặng gấp đôi phải rơi nhanh gấp đôi. Nhưng khi hai vật buộc lại với nhau, vật nhẹ sẽ cản vật nặng, tạo ra nghịch lý. Galileo đã dùng kiểu lập luận phản chứng như vậy để phá thế độc quyền của Aristotle. [1][3]
Tháp nghiêng Pisa: huyền thoại và sự thật
Câu chuyện Galileo thả hai quả cầu khác khối lượng từ Tháp nghiêng Pisa là một trong những giai thoại nổi tiếng nhất khoa học. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp cho lần thả đó rất yếu; nó chủ yếu được nhắc lại bởi học trò của Galileo là Vincenzo Viviani trong tiểu sử viết sau này. Điều chắc chắn hơn là Galileo đã làm nhiều thí nghiệm về chuyển động rơi, bao gồm cả thí nghiệm trên mặt phẳng nghiêng. [3][4]
Nguồn
- Stanford Encyclopedia of Philosophy: Aristotle's Natural Philosophy Stanford University
- Encyclopaedia Britannica: Aristotle — Philosophy of nature Encyclopaedia Britannica
- Encyclopaedia Britannica: Galileo Galilei Encyclopaedia Britannica
- The Galileo Project: Falling Bodies Rice University
