Đào sâu · 3 phút đọc
Giáo hoàng tuyên chiến với mèo, chuột tha hồ tung hoành
Sắc lệnh năm 1233 khiến mèo bị xem là tay sai của quỷ, nên dân châu Âu thẳng tay tiêu diệt. Ít ai ngờ chuột – kẻ mang bọ chét truyền dịch hạch – lại được dịp sinh sôi.
Năm 1233, Giáo hoàng Grêgôriô IX ban hành sắc lệnh Vox in Rama, trong đó mô tả các nghi lễ bí mật của những kẻ dị giáo vùng Đức và gắn hình ảnh con mèo đen với ma quỷ. Văn bản này góp phần làm hình thành và lan rộng niềm tin rằng mèo là sinh vật của quỷ dữ. [1][2]
Vì sao mèo bị xem là tay sai của quỷ?
Trong Vox in Rama, Giáo hoàng kể lại rằng tín đồ dị giáo thờ một con mèo đen khổng lồ, và rằng ma quỷ hiện hình dưới dạng mèo. Từ đó, mèo đen – đặc biệt là mèo đen – trở thành biểu tượng bị nghi ngờ, gắn với phù thủy và tà giáo. [1][2]
Ở châu Âu thời Trung cổ, mèo vốn sống gần người để bắt chuột. Nhưng khi bị coi là hiện thân của quỷ, chúng trở thành mục tiêu bị săn đuổi, đặc biệt trong các đợt bùng phát cuồng loạn về phù thủy. [2][3]
Hệ quả: chuột sinh sôi, dịch hạch lây lan
Việc tiêu diệt mèo làm giảm đáng kể số lượng kẻ săn mồi tự nhiên của chuột. Chuột đen và chuột nhà sinh sôi mạnh, mang theo bọ chét – vật trung gian truyền vi khuẩn Yersinia pestis gây bệnh dịch hạch. [3][4]
Cái chết Đen được cho là khởi phát từ châu Á và lan sang châu Âu qua các tuyến thương mại, gây tử vong cho khoảng một phần ba đến một nửa dân số châu Âu. Sự suy giảm quần thể mèo được nhiều nhà sử học xem là một trong những yếu tố gián tiếp làm dịch bệnh lây lan mạnh hơn. [3][4]
Tranh luận sử học
Không phải mọi nhà sử học đều đồng tình rằng mèo bị tiêu diệt trên quy mô lớn. Một số cho rằng bằng chứng về việc săn mèo hàng loạt còn mỏng, và vai trò của mèo trong việc kiểm soát chuột có thể bị phóng đại. [2][3]
Dù vậy, Vox in Rama vẫn là một trong những văn bản nổi tiếng nhất cho thấy mối liên hệ giữa mèo và ma quỷ trong tư duy châu Âu thời Trung cổ. Câu chuyện này thường được nhắc đến như bài học về hậu quả khó lường của mê tín và thành kiến. [1][2]
- Vox in Rama (1233) là sắc lệnh của Giáo hoàng Grêgôriô IX nhắc đến mèo đen trong bối cảnh dị giáo. [1]
- Mèo đen bị gắn với phù thủy và ma quỷ, dẫn đến việc bị săn đuổi ở nhiều nơi. [2]
- Chuột đen mang bọ chét truyền vi khuẩn dịch hạch, nguyên nhân của Cái chết Đen. [3][4]
- Cái chết Đen giết chết khoảng một phần ba đến một nửa dân số châu Âu trong thế kỷ 14. [4]
Nguồn
- Vox in Rama Wikipedia
- Black Death Encyclopaedia Britannica
- Cats in the Middle Ages World History Encyclopedia
- Black Death - Causes, Symptoms & Impact History.com
